چرا خداوند شيطان را از بين نمي‌برد؟

اگر شيطان بد است و خداوند هم قدرت دارد كه او را از بين برد، چرا از بين نمي‌برد؟

 پاسخ :

درباره اين سؤال بايد بگوييم كه در قرآن كريم، به هر موجودي كه با وسوسه و نيرنگ، انسان را از راه خدا باز بدارد و به فساد و انحراف بكشاند، شيطان گفته مي‌شود. اما كلمه ابليس تنها به آن موجودي رانده شده از رحمت الهي اطلاق مي‌گردد. اگر منظور شما بزرگوار، از واژه �شيطان� همان، ابليس رانده شده از رحمت الهي باشد، بايد عرض كنم كه خداوند، اگر بخواهد مي‌تواند او را از بين ببرد. ولي پروردگار يكتا به او تا روز و زمان معين مهلت داده[1] اين مجال و مهلت دادن به چند دليل است:

1. شيطان، موجود خداپرست بود و هزاران سال خدا را عبادت كرده بود، وقتي از درگاه خداوند رانده شد، از معبود يگانه، فرصت و مهلت خواست (تفسير الميزان، ج 8، ص 61، سطر 17) عدالت و سنت الهي، ايجاب مي‌كرد كه به او مهلت دهد، زيرا مهلت دادن، يكي از سنت‌هاي پروردگار است و بارها در آيات قرآن آمده،[2] تا اين كه بشر و شيطان هم فرصت عصيان وطغيان داشته باشند و هم مجال توبه و جبران.

2. شيطان و وسوسه‌هايش، زمينه ترقي و تكامل انسان را پديد مي‌آورد، زيرا اغواگري شيطان با فطرت پاك و گرايش‌هاي متعالي، تضاد دارد و تزاحم و درگيري، زمينه ساز تكامل اختياري بشر است. به بيان روشن‌تر: انسان از نعمت ارزشمند آزادي و اختيار، برخوردار است. اختيار در جايي قابل تصور است كه اسباب خير و شر وجود داشته باشد. و انسان مدام، بر سر دو راهي، �دين� و �دنيا� و ميان دو دعوت قرار بگيرد.[3] تا با اراده و اختيار خويش، يكي را انتخاب كند، لذا اگر انسان با ميل و اختيار خود، بذر عمل صالح در مزرعه دنيا بيفشاند و باغچه دل را از علف هرزهاي نيرنگ و نفاق و ريا، پاك كند و قصد و نيت خويش را خالص نمايد. شاخه وجودش، پر از شكوفه كمال و خوشبختي مي‌شود. اما اگر در سنگر توكل و ايمان به خدا، پناه نبرد و از گامهاي شيطان پيروي كند، در دام شيطان گرفتار مي‌شود و در كمند وسوسه‌هايش اسير مي‌گردد، چنين انساني، فردايي نخواهد داشت و آينده‌اش تباه مي‌شود.

3. دنيا، دار امتحان است، تمام جهان، صحنه آزمايش است، تا استعدادها شكوفا شود و آدميان پرورش يابند، اساساً ثواب و عقاب، پاداش و كيفر انسانها، مبتني بر امتحان است. اگر شيطان نباشد كه او را بشر دعوت و تشويق كند، امتحان وجود نخواهد داشت.[4]

شما خواهر گرامي و خوبم! اگر به آيات نوراني قرآن دقت كني، مي‌بيني كه هر چند خداوند به شيطان مهلت داده كه به اغواگري و نيرنگ بپردازد. ولي انساني را هم در برابر او بي‌دفاع قرار نداده چرا كه به او نيروي عقل و خرد بخشيده، فطرت خداجويي و عشق به تكامل را در درون جانش قرار داده و به اعمال نيكش ده برابر پاداش و براي لغزش‌هايش، يك كيفر مقرر كرده، پيامبراني را براي هدايتش فرستاده، افزون بر اينها، فرصت طلايي توبه را در اختيارش قرار داده، تا چهره عصيان را در چشمه‌سار توبه بشويد و شايستگي وارد شدن به بهشت را بيابد.

در پايان دست‌هاي سرشار از تمنا و خواهشم را به سوي معبود دراز نموده، از عمق جان آرزو مي‌كنم كه شما خواهر خوبم و ديگر جوانان اين مرز وبوم، با ايمان و توكل به خداوند، هيچ وقت در تيررس وسوسه‌ها و نيرنگ‌هاي شيطان قرار نگيريد.

براي اطلاع بيشتر به تفسير الميزان، ذيل آيه 15 سورة اعراف مراجعه كنيد.

اميرالمؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ :

انديشيدن همانند ديدن نيست، زيرا گاهي چشم‎ها دروغ مي‎نماياند، اما آن كس كه از عقل نصيحت خواهد به او خيانت نمي‎كند. (نهج‎البلاغه ـ حكمت 281)