چرا خداوند شيطان را از بين نمي‌برد؟

اگر شيطان بد است و خداوند هم قدرت دارد كه او را از بين برد، چرا از بين نمي‌برد؟

 پاسخ :

درباره اين سؤال بايد بگوييم كه در قرآن كريم، به هر موجودي كه با وسوسه و نيرنگ، انسان را از راه خدا باز بدارد و به فساد و انحراف بكشاند، شيطان گفته مي‌شود. اما كلمه ابليس تنها به آن موجودي رانده شده از رحمت الهي اطلاق مي‌گردد. اگر منظور شما بزرگوار، از واژه «شيطان» همان، ابليس رانده شده از رحمت الهي باشد، بايد عرض كنم كه خداوند، اگر بخواهد مي‌تواند او را از بين ببرد. ولي پروردگار يكتا به او تا روز و زمان معين مهلت داده[1] اين مجال و مهلت دادن به چند دليل است:

1. شيطان، موجود خداپرست بود و هزاران سال خدا را عبادت كرده بود، وقتي از درگاه خداوند رانده شد، از معبود يگانه، فرصت و مهلت خواست (تفسير الميزان، ج 8، ص 61، سطر 17) عدالت و سنت الهي، ايجاب مي‌كرد كه به او مهلت دهد، زيرا مهلت دادن، يكي از سنت‌هاي پروردگار است و بارها در آيات قرآن آمده،[2] تا اين كه بشر و شيطان هم فرصت عصيان وطغيان داشته باشند و هم مجال توبه و جبران.

2. شيطان و وسوسه‌هايش، زمينه ترقي و تكامل انسان را پديد مي‌آورد، زيرا اغواگري شيطان با فطرت پاك و گرايش‌هاي متعالي، تضاد دارد و تزاحم و درگيري، زمينه ساز تكامل اختياري بشر است. به بيان روشن‌تر: انسان از نعمت ارزشمند آزادي و اختيار، برخوردار است. اختيار در جايي قابل تصور است كه اسباب خير و شر وجود داشته باشد. و انسان مدام، بر سر دو راهي، «دين» و «دنيا» و ميان دو دعوت قرار بگيرد.[3] تا با اراده و اختيار خويش، يكي را انتخاب كند، لذا اگر انسان با ميل و اختيار خود، بذر عمل صالح در مزرعه دنيا بيفشاند و باغچه دل را از علف هرزهاي نيرنگ و نفاق و ريا، پاك كند و قصد و نيت خويش را خالص نمايد. شاخه وجودش، پر از شكوفه كمال و خوشبختي مي‌شود. اما اگر در سنگر توكل و ايمان به خدا، پناه نبرد و از گامهاي شيطان پيروي كند، در دام شيطان گرفتار مي‌شود و در كمند وسوسه‌هايش اسير مي‌گردد، چنين انساني، فردايي نخواهد داشت و آينده‌اش تباه مي‌شود.

3. دنيا، دار امتحان است، تمام جهان، صحنه آزمايش است، تا استعدادها شكوفا شود و آدميان پرورش يابند، اساساً ثواب و عقاب، پاداش و كيفر انسانها، مبتني بر امتحان است. اگر شيطان نباشد كه او را بشر دعوت و تشويق كند، امتحان وجود نخواهد داشت.[4]

شما خواهر گرامي و خوبم! اگر به آيات نوراني قرآن دقت كني، مي‌بيني كه هر چند خداوند به شيطان مهلت داده كه به اغواگري و نيرنگ بپردازد. ولي انساني را هم در برابر او بي‌دفاع قرار نداده چرا كه به او نيروي عقل و خرد بخشيده، فطرت خداجويي و عشق به تكامل را در درون جانش قرار داده و به اعمال نيكش ده برابر پاداش و براي لغزش‌هايش، يك كيفر مقرر كرده، پيامبراني را براي هدايتش فرستاده، افزون بر اينها، فرصت طلايي توبه را در اختيارش قرار داده، تا چهره عصيان را در چشمه‌سار توبه بشويد و شايستگي وارد شدن به بهشت را بيابد.

در پايان دست‌هاي سرشار از تمنا و خواهشم را به سوي معبود دراز نموده، از عمق جان آرزو مي‌كنم كه شما خواهر خوبم و ديگر جوانان اين مرز وبوم، با ايمان و توكل به خداوند، هيچ وقت در تيررس وسوسه‌ها و نيرنگ‌هاي شيطان قرار نگيريد.

براي اطلاع بيشتر به تفسير الميزان، ذيل آيه 15 سورة اعراف مراجعه كنيد.

اميرالمؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ :

انديشيدن همانند ديدن نيست، زيرا گاهي چشم‎ها دروغ مي‎نماياند، اما آن كس كه از عقل نصيحت خواهد به او خيانت نمي‎كند. (نهج‎البلاغه ـ حكمت 281)