كوهنوردي در زمستان

 صعود زمستاني براي آنهايی است كه در كوه‌نوردي تابستاني مهارت يافته‌اند، آموزش ديده‌اند و به وسايل مناسب مجهزند. چرا صعود در زمستان؟ گروه‌هاي كوچكي از كوهنوردي هستند كه مصداق اين سخن "كريس بانينگتون" ـ كوهنورد و كوه‌نويس بزرگ ـ هستند: �يك جاذبه بزرگ كوهنوردي، لذت تشنه‌آور خطر كردن است ...�. دست و پنجه نرم كردن با سخت‌ترين شرايط (هواي سردتر، برف سنگين‌تر، بادهاي سخت‌تر، روزهاي كوتاه‌تر)، ديدن آن روي با شكوه‌تر و وحشي‌تر كوهستان و برخورداري از سكوت آسماني‌ آن و به جا گذاشتن ركورد، از انگيزه‌هاي كوهنورداني است كه در زمستان به كوه مي‌زنند. اما صعود زمستاني براي كساني است كه در كوهنوردي تابستاني مهارت يافته‌اند، آموزش كافي ديده‌اند و به وسايل مناسب مجهزند. اهميت و اولويت اين سه عاملي كه به آن اشاره كردم، به همين ترتيب است. يعني براي كار زمستاني، پيش از هر چيز بايد تجربه‌ خوبي در كوهپيمايي عادي به دست آورد، آموزش‌هاي تئوريك (با مطالعه و شيوه‌ي چهره به چهره) را دوره كرد و دست آخر تجهيزات لازم را تهيه و به آنها اعتماد كرد. به بيان ديگر، اين وسايل خوب نيست كه شما را قادر به اجراي يك برنامه‌ موفق يا كم‌خطر زمستاني مي‌كند، بلكه تجربه و دانش شماست كه بخش عمده‌‌ كار را تضمين مي‌كند. همين جا لازم به توضيح است كه تجربه و دانش، دفع‌كننده‌ حتمي خطرهاي كوه‌نوردي زمستاني (و به طور كلي هر نوع كوهنوردي ديگر) نيست، بلكه سبب آن مي‌شود كه در ميدان سخت و بي‌ترحم اين ورزش خوب بازي كنيد و مرتكب خطاهاي فاحش نشويد (شايد!). رفتن به كوه در زمستان، بدون تمرين و بي‌آنكه بر جزئيات فني كار مسلط باشيد، اقدام به خودكشي است، حتي اگر جديدترين و گران‌بهاترين وسايل را با خود داشته باشيد، اما اگر بهترين پوشاك و چادر را نداشته باشيد،‌ ممكن است كه تجربه و دانش‌تان شما را زنده نگه دارد؛ چه با فرمان به موقعي كه براي برگشت مي‌دهد و چه با اجراي ريزه‌كاري‌هاي فني يا ابتكار زدن‌هاي مكارانه. كوه در زمستان جلوه‌اي پرشكوه و ديدني دارد، اما واي اگر آن روي تندخوي‌اش بالا بيايد! هيچ كس نمي‌تواند بگويد كه �كوه مرا دوست دارد و آزارم نمي‌دهد�. در واقع كوه همه را دوست دارد و زيبايي و نعمت‌هاي خود را به همگان چه پا بر آن بگذارد يا نه، عرضه مي‌دارد،‌ اما او به راه خود مي‌رود و معصوميت آن خالي از خصلت وحشيانه و خشن نيست. "جوري كوكوچا" (كوهنورد اعجوبه‌اي كه اندك زماني پس از "رينهولد مسنر" و در مدتي بسيار كمتر از او موفق به صعود 14 قله‌ي بالاي هشت هزار متر شد، به جز اولين هشت هزارمتري خود، بقيه را در زمستان يا از مسيرهاي نو صعود كرد) گفته بود كه كوه‌ها با او مهربانند. ولي او در سال 1989 در برنامه صعود جبهه‌ جنوبي "لوتسه" سقوط كرد و كشته شد. ذوق و ديدن ستيغ‌ها و دامنه‌هاي پربرف و اشتياق درگيري با مشكلات، نمي‌تواند جايگزين تمرين‌هايي كه لازمه‌ روبه‌رو شدن با شرايط سخت زمستاني است بشود. براي داشتن يك صعود زمستاني خوب، بايد مسير را در تابستان صعود و يا دست كم اطلاعات مسير مورد نظر را خوب جمع كرده باشيد و كوهنوردي مشابه را در جاهاي ديگر به انجام رسانده باشيد. رفتن به كوه در زمستان بدون تمرين و بي‌آنكه بر جزئيات فني كار مسلط باشيد، اقدام به خودكشي است، حتي اگر جديدترين و گران‌بهاترين وسايل را با خود داشته باشيد. براي يادگيري كوهنوردي به ويژه ريزه‌كاري‌هاي كار فني و زمستاني، هيچ‌جا بهتر از گروه‌ها و باشگاه‌هاي كوهنوردي نيست. در اين جاها مي‌توان از تجربه‌ ديگران برخوردار شد و با ديدن كارهاي آنها انگيزه يافت. براي اجراي برنامه‌ خود �پا� پيدا كرد و با تأثير �هم نيروزايي�، synergic و كار گروهي به تواني بالاتر از جمع ساده‌ي توانايي‌هاي فردي دست يافت. حتي كساني كه كارهاي برجسته انفرادي انجام داده‌اند (براي مثال در ايران؛ زنده ياد جلال فروزان و محمد نوري) دانش و تجربه خود را در جريان كار گروهي و در گروه‌هاي كوهنوردي به دست آورده‌اند. اين افراد پس از رسيدن به حدي از قابليت، ممكن است به دلايلي و در چند روز كاري هم به برنامه هاي انفرادي دست بزنند. چند نكته: � كوهنوردي در زمستان كاري جدي است كه خطرهايي در بر دارد. بدانيد كه چه مي‌كنيد و بكوشيد كه خانواده‌ و نزديكان شما هم از واقعيت‌هاي كار مورد علاقه‌تان اطلاعاتي داشته باشند. خود را با بيمه‌هاي مناسب پوشش دهيد. � بدون آن كه در كوهنوردي غير زمستاني مهارت يافته باشيد، در زمستان به كوه نرويد. � گاه كوهنوردي در ماههاي خارج از فصل رسمي زمستان هم مي‌تواند به اندازه‌‌اي و حتي بيشتر از صعود زمستاني دشوار يا خطرناك باشد. فروردين ماه مي‌تواند هواي بسيار متغير و پرخطري داشته باشد، چند نفر از برترين كوهنوردان دماوندپيماي ايران در فروردين جان خود را در راه صعود به قله دماوند از دست داده‌اند: مجيد بني‌هاشمي، فرامرز فرامرزپور و پسرش مرتضي، و جلال فروزان. � گروههاي كوچك (6-5 نفره) تركيب خوبي براي صعود زمستاني است. در چنين گروهي هم قابليت تحرك زياد است، هم امكان امداد در شرايط اضطراري و همچنين به راحتي مي‌توان پسماندها را جمع‌آوري و از آلوده‌سازي و تخريب محيط جلوگيري كرد. � در انتخاب وسايل خوب دقت كنيد، لازم نيست جديدترين كفش و پوشاك موجود در بازار را بخريد. با كوهنوردان با تجربه مشورت كنيد و وسايل خود را در برنامه‌هاي يك روزه زمستاني يا در مسيرهاي شناخته شده و مطمئن امتحان كنيد و چيزهاي اضافه با خود نبريد. باركشي در شيب‌هاي پوشيده از برف طاقت‌فرسا است. � حدود سه برابر زماني كه صرف يك صعود در تابستان مي‌كنيد، براي همان صعود در فصل زمستان در نظر بگيريد. � شيوه‌هاي مقابله با سرمازدگي و ديگر خطرها را فرابگيرد. اصول جست‌وجو و نجات را در برنامه‌هاي پيش از صعود‌هاي بزرگ تمرين كنيد. � ياد بگيريد كه كارهايي مانند بستن بند كفش، عكاسي، حمايت كردن و هر كار ديگري با وسايل كوهنوري را با دستكش انجام دهيد. � عينك مناسب (ضد UV) و كرم ضدآفتاب را فراموش نكنيد. � جانوراني مانند بزكوهي و ميش، در زمستان باردار هستند و در مواردي ممكن است به علت گرسنگي و خستگي توان فرار نداشته باشند. با آنها مهربان باشيد و آسوده‌شان بگذاريد. حيواناتي مانند خرس هم ممكن است در سوراخ‌ها و غارها در حالت نيمه خواب باشند، به اين گونه مكان‌ها نزديك نشويد. � از سوزاندن شاخه درختان و بوته‌ها براي گرم كردن خود بپرهيزيد.