دلائل مشروعیت ازدواج موقت2

آیه ی 25 تا 24 سوره ی نسا فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن: پس آن مدت که استمتاع و بهره گیری نمودید، مهریه های آنان را که از آن تعبیر به "اجر"شده است در مقابل آن استمتاع و لذت وجود دارد به آنان بپردازید و این پرداخت به صورت فریضه و وجوب است. فریضه:مفعول مطلق تأکیدی است. در کافی از امام صادق نقل شده است که فرمود:آیه به این صورت نازل شده است "فما استمتعتم به منهن الی اجل مسمی فاتوهن اجورهن فریضه" (پس ان مقدار که توسط آن مال از آنان استمتاع نمودید تا وقت معین پس اجرتهای انان را بپردازید. و در تفسیر عیاشی از امام باقر نقل شده که حضرت همینطور آیه را قرائت می فرمودند و اهل سنت این قرائت را از عده ای از صحابه نقل نموده اند باکی بر شما نیست در انچه بعد از فریضه ،با تراضی هم به توافق رسیدید ، یعنی اضافه کردن مهریه ومدت ،یا کم کردن آن دو ،یا غیر اینها ، از مواردی که مخالف احکام شرعی نباشد. و در کتاب کافی به صورت مقطوع و همینطور در تفسیر عیاشی از امام باقر نقل شده است که فرمود:"اشکالی ندارد که وقتی مدت ازدواج موقت تمام شده است با توافق هم مدت را اضافی کنی و او هم اضافه نماید و در این صورت می گویی "أستحللتک بأجل آخر" البته با رضایت او، ولی برای غیر تو حلالی نمیشود مگر اینکه عد ه اش تمام شود و عده در ازدواج موقت دو حیض است .5 به درستی که خداوند آگاه است به مصلحت ها ، و حکیم و فرزانه است در آنچه از احکام مقرر کرده است در کافی از امام صادق نقل شده است که در باره ی ازدواج موقت آیه نازل شده است و سنت پیامبر اکرم بر آن جاری شده است.6 1.کلینی کافی ، ج 5 ،ص 449 ف ح 3 . 2.تفسیر عیاشی ،ج 1 ، ص 234 ، ح 78. 3.طبرسی مجمع البیان، ج 3،ص32و،جامع الاحکام القرآن، ج 5،ص13 و،جامع البیان فی تفسیر القران،ج4،ص9. 4.کلینی کافی، ج5، ص 458،ح 1 5.تفسیر عیاشی،ج1،ص233،ح86. 6.کلینی کافی،ج5،ص449،ح5. از امام باقر نقل شده است که علی میفرمود :اگر نبود آنچه که فرزند خطاب قبا از من انجام داد،کسی جز"شفی" زنا انجام نمیداد1 مولف گوید:"شفی" (با وفاء) یعنی "الا قلیل" و مقصود حضرت این بود که اگر نبود نهیی که قبل ازمن ،عمر نسبت به متعه انجام داد و اینکه نهی او در دلهای مردم استقرار یافت،مردم را به آن دعوت میکردم و درباره آن تشویق مینمودم تا به وسیله ی آن از زنا بی نیاز شوند و در نتیجه جز عده ای اندک مرتکب زنا نمیگردیدند. و نهی عمر از متعه به دو نحو بوده است : اول اینکه میگفت:دو متعه در زمان رسول خدا رایج بود که من آن دو را حرام میکنم و نسبت به آن دو ، مجازات خواهم کرد.یکی متعه حج و دیگری متعه ی زنان.2 و دوم اینکه میگفت:سه چیز در عهد رسول خدا رایج بود که من آنها را حرام میکنم برای آنها مجازات خواهم کرد:متعه ی حج و متعه ی زنان و گفتن"حی علی خیرالعمل"در اذان 3. و در این باره نقل شده است که عبدالله بن عمیر لیثی نزد امام باقر آمد و عرض کرد درباره ی متعه ی زنان چه میگوید؟ فرمود: "خداوند متعال در کتاب خود آنرا حلال کرده است" سپس گفت :ای ابا جعفر! آیا کسی مثل تو چنین سخنی میگوید در حالیکه عمر آن را حرام کرده و از آن نهی نموده؟حضرت فرمود:"حتی اگر چنین کرده باشد!" او گفت: من از تو میخواهم که به خدا پناه ببری از اینکه چیزی را که عمر حرام کرده است حلال شمری!.. حضرت به فرمود: " تو بر نظر رفیق و صاحب خود هستی و من بر نظر رسول الله و من حاضرم با تو ملاعنه کنم بر اینکه نظر صحیح آن چیزی است که پیامیر اکرم (ص) فرموده است و باطل آن چیزی است که رفیق تو گفته است. راوی میگوید: پس عبدالله بن عمیر پذیرفت و رو به حضرت نمود و گفت : آیا دوست می داری که زنانت و دخترانت و خواهرانت و دختر عموهایت این کار را انجام دهند؟راوی میگوید: که وقتی این شخص زنان و دخترعموهای حضرت را ذکر کرد حضرت از وی روی گرداند".4 1.کلینی کافی،ج5،ص448،ح2. 2.کنزالعمال،ج16،ص519،ح45715و،ص521،ح45722والغدیر، ج6،ص211،ح2. 3.الغدیر،ج6،ص213،ح7. 4.کلینی کافی،ج5،ص449،ح4. گفتگوی ابو حنیفه با مومن طاق: و در این باره آمده است که:ابوحنیفه از ابوجعفرمحمد بن نعمان صاحب الطاق (مومن الطاق)سوال کرد که : ای ابا جعفر! نظرت درباره ی متعه چیست؟آیا می پنداری که حلال است؟جواب داد:بلی،ابوحنیفه گفت:پس چیزی مانع از آن میشود که به زنان خاندانت دستور بدهی که ازدواج موقت کنند و برای تو پول درآورند؟ابوجعفر به او گفت: این طور نیست که هر کاری مورد علاقه ی من باشد انجام پذیرد ،حتی اگر هم حلال بوده باشد و هر از کدام از مردم دارای قدرت و منزلت و رتبه ای هستند که آنرا بالا می برند ولی تو ای اباحنیفه!درباره ی نبیذ چه میگویی آیا میپنداری که حلال است ؟ گفت : بله ، مومن طاق گفت:پس چه چیزی مانع از آن است که زنان خانه ات را به دکانها بفرستی تا نبیذ فروشی کنند و برایت پول درآورند ؟ابوحنیفه گفت:این یکی در مقابل آن یکی،ولی تیر تو کاری تر بود،سپس گفت: ای اباجعفر! آیه ی (سأل سائل)بر تحریم متعه دلالت دارد علاوه بر اینکه روایتی هم از پیامبر اکرم (ص) درباره نسخ آن وارد شده است . سپس ابوجعفر به او جواب داد که:ای اباحنیفه! همانا سوره ی معارج مکی است در حالی که آیه ی متعه،مدنی است و روایت تو هم نادر و بی ارزش است سپس ابوحنیفه گفت که آیه ی میراث نیز بر نسخ متعه دلالت دارد (چون همسر موقت میراث خوار ذکر نشده است) و ابوجعفر به او جواب داد که :ازدواج بدون ارث در اسلام وجود دارد ابوحنیفه به او گفت که از کجا می گویی؟ ابو جعفر جواب داد که: اگر مردی از مسلمانان با زنی اهل کتاب ازدواج نماید و سپس بمیرد نظرت درباره ارث او چیست؟ ابو حنیفه گفت: زن از مرد ارث نمی برد،حضرت در پاسخ فرمود:بنابراین ازدواج بدون ارث هم ثابت شد،سپس از هم جدا شدند".1 و از امام صادق نقل شده است که ابوحنیفه از آن حضرت درباره ی متعه سوال کرد؟حضرت پرسید از کدامیک از دو متعه سوال میکنی جواب داد سوالم درباره ی متعه حج بود ولی درباره ی زنان بفرمایید که آیا حق است؟ حضرت فرمود سبحان الله ! آیا کتاب الهی را نمیخوانی که می فرماید(فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فریضه)ابوحنیفه گفت: گویا این آیه را هیچگاه قرائت نکرده بودم".2 و در منلایحضره الفقیه از آن حضرت نقل شده است که فرمودند: "از ما نیست کسی که 1.کلینی کافی، ج5،ص 450، ح 8. 2. کلینی کافی،ج5،ص449،ح 6. ایمان به "کره" ما نداشته باشد و متعه را حلال نشمارد".1 مولف میگوید: "کره" یعنی رجعت و این اشاره است به آنچه که از آن بزرگواران نقل شده است که در زمان ظهور امام زمان همراه با عده ای از شیعیانشان به دنیا باز خواهند گشت برای اینکه او را یاری نمایند و قبلا نیز به این امر اشاره شد و روایات دیگری نیز در این خصوص ذکر خواهد شد هر آنکس که از نظر امکانات مالی توان نداشت که با زنان محصنات مومنات یعنی با زنان غیر کنیز،آزاد و مومنه ،ازداج نماید، از لحاظ بی نیازی مالی؛مطابق آنچه در مجمع البیان از امام باقر نقل شده است 2. پس با کنیزان مومنه و خدا جویتان ازدواج میکند. در کافی از امام باقر نقل شده است که وقتی درباره ی ازدواج با کنیز از آن حضرت سوال شد فرمود: "نه مگر اینکه مضطر به اینکار باشد".3 و از امام صادق نقل شده است که فرمودند "امروزه برای مرد آزاد سزاوار نیست که با کنیز ازدواج کند و اینکار فقط در شرایط خاصی بود که خداوند متعال می فرماید:و طول یعنی مهریه و مهریه ی زن آزاد، امروزه به اندازه مهریه ی کنیز یا کمتر از آن است "4. و از امام صادق نقل شده است که فرمودند: "کسی همسر کنیزی دارد میتواند با زن آزاد ازدواج کند ، ولی کسی که زن آزاد دارد،نمی تواند با کنیز ازداج کند،و ازدواج با کنیز با وجود همسر آزاد،باطل است و اگر کسی همسری آازد و همسری کنیز داشته باشد،دو روز متعلق به زن آزاد و یک روز متعلق به کنیز است و ازدواج با کنیز جایز نیست مگر به اذن مولی یا مولاهایش"5. 1.من لا یحضره الفقیه،ج3،ص291،ح384/1 باب 143. 2.طبرسی مجمع البیان،ج3،ص 33. 3.کلینی کافی،ج5،ص360،ح6. 4.کلینی کافی،ج5،ص 360،ح6. 5. کلینی کافی،ج5،ص359،ح3.